ข้าวเหนียวแดงเมืองเลย ข้าวพื้นเมืองหอมนุ่ม น้ำตาลต่ำ เพื่อคนรักสุขภาพ โดยเจ๊หมู คลินิกพืชคูลเกษตร

แดงเมืองเลย เป็นข้าวเหนียวพันธุ์พื้นเมืองของจังหวัดเลย ลักษณะเด่นคือความหอมและมีเปอร์เซ็นต์ของน้ำตาลต่ำ ข้าว 1 ต้น จะแตกกอได้ 26-42 ต้น หนึ่งรวงให้ผลผลิตประมาณ 280-360 เมล็ด ลำต้นสูงประมาณ 1-1.4 เมตร มีความหอมเฉพาะเป็นเอกลักษณ์ ปลูกในฤดูนาปี (กรกฎาคม-สิงหาคม) ให้ผลผลิตประมาณ 720-1,000 กิโลกรัมต่อไร่

• ลักษณะของสินค้า

เกษตรกรแห่งกลุ่มวิสาหกิจบ้านศรีเจริญได้นำ ข้าวเหนียวแดงเมืองเลย เข้าสู่กระบวนการคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) มาตั้งแต่ปี 2562 เพื่อเป็นกลไกในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าชุมชน

• นอกจากข้าว เกษตรกรกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านศรีเจริญยังปลูกฝ้ายตุ่ย ฝ้ายพันธุ์พื้นเมือง และยังแปรรูปผลผลิตตระกูลเบอร์รีอย่างหมากเม่าและหมากหลอด

(1) พันธุ์ข้าวเหนียว : พันธุ์พื้นเมืองของจังหวัดเลย 

(2) ประเภทและลักษณะทางกายภาพ 

– ข้าวเปลือก : สีฟางขีดน้ำตาล ขนสั้น ไม่มีหางข้าว 

– ข้าวสาร : สีขาวกระน้ำตาลปนแดง รูปร่างเรียว เมื่อหุงสุกจะนุ่มและมีกลิ่นหอม 

– ข้าวกล้อง : สีน้ำตาลปนแดง รูปร่างเรียว เมื่อหุงสุกมีสีแดงเข้ม กรอบนอกนุ่มใน และมีกลิ่นหอม

• การปลูก 

(1) พื้นที่ที่เหมาะสมในการปลูกต้องเป็นบริเวณพื้นที่ราบลุ่มและที่ราบระหว่างภูเขา ที่ระดับ ความสูงประมาณ 600 – 1,300 เมตรจากระดับน้ำทะเล ในเขตพื้นที่อำเภอภูหลวง ของจังหวัดเลยเท่านั้น 

(2) เกษตรกรและกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูก ต้องขึ้นทะเบียนเป็นสมาชิกผู้ผลิตข้าวเหนียวแดงเมืองเลยก่อนเริ่ม เพาะปลูก (3) ปลูกในช่วงฤดูฝน ฤดูปลูกข้าวนาปี 

(4) ทำการเตรียมดิน โดยการไถดะและไถแปรด้วยรถไถ หรือตามเหมาะของพื้นที่ และทำการ ไถคราดเพื่อกำจัดวัชพืชและย่อยดินให้แตกตัวเป็นก้อนเล็กๆ เตรียมพร้อมปักดำต้นกล้าได้ 

(5) นำต้นกล้าที่ได้จากการตกกล้าเทือก อายุประมาณ 1 เดือน มาปลูกแบบปักดำ ระยะปลูกข้าว ระหว่างแถวประมาณ 30 x 40 เซนติเมตร หรือตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ 

(6) ใส่ปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยเคมี รวมถึงกำจัดวัชพืช หรือตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ 

• การเก็บเกี่ยว 

(1) เก็บเกี่ยวในช่วงเดือนพฤศจิกายน – ธันวาคม โดยใช้แรงงานคนหรือเครื่องจักร 

(2) ตากข้าวเปลือก 2 – 3 วัน เพื่อลดความชื้น หลังจากนั้นเก็บรักษาผลผลิตข้าวให้มีความชื้นที่เหมาะสม 

(3) เกษตรกรและกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูก ต้องมีระบบการบันทึกข้อมูลที่สามารถตรวจสอบย้อนกลับตั้งแต่ เมล็ดพันธุ์ข้าว การปลูก และคุณภาพข้าวเปลือก 

(4) เมื่อเก็บเกี่ยวข้าวเรียบร้อยแล้ว จะทำการไถกลบตอซังข้าว และบำรุงดินด้วยวิธีที่เหมาะสม เช่น มูลสัตว์ การปลูกพืชตระกูลถั่ว ปุ๋ยเคมี เป็นต้น